Waar verschillende perspectieven botsen, ontstaat het leren: dat was de kern van het NewBee Fest op de landelijke hbo-dag van de Week van het Economieonderwijs. Op Avans Hogeschool kwamen maar liefst 180 docenten en onderzoekers samen om de toekomst van het hoger economisch onderwijs te verkennen. Het nieuwe Manifest Toekomstgericht Business- en Economieonderwijs vormde daarbij het gezamenlijke vertrekpunt.

Van manifest naar collegezaal

Van plenaire start tot twee ronden workshops: de vier pijlers van het manifest liepen als een rode draad door het programma. Hieronder vind je de belangrijkste inzichten per pijler.

1. Brede inzichten uit de discipline
   Docenten vinden het belangrijk dat studenten niet alleen leren over economische modellen, maar ook over maatschappelijke en ecologische groei, ethiek, eigendomsvormen en brede welvaart. Hoewel deze brede, transformatieve blik nog niet de standaard is, wordt ze gezien als essentieel om studenten te helpen de complexiteit van de echte wereld te begrijpen. Spel, interactie en samenwerking worden veel genoemd als manieren om deze perspectieven te verankeren. Ook het begrip entropie keert regelmatig  terug: een metafoor voor de onvermijdelijke afname van waarde en energie in economische processen, waardoor studenten beter begrijpen dat groei niet kosteloos is.

2. Interdisciplinaire verbinding
   Toekomstgericht economieonderwijs vraagt om samenwerken over grenzen heen. Docenten zien hoe krachtig het is om maatschappelijke vraagstukken als vertrekpunt te nemen en die niet alleen economisch, maar ook biologisch, technisch en sociaal te benaderen. Er liggen kansen in samenwerking tussen hogescholen en juist ook tussen verschillende onderwijslagen.

3. Ethische en kritische vaardigheden
   Het ontwikkelen van kritische en ethische vaardigheden gebeurt vooral in dialoog: door dilemma’s te ervaren, perspectieven te onderzoeken en persoonlijke drijfveren te verkennen. Docenten moeten gaan ontdekken (en daar ook ruimte voor krijgen) hoe werkvormen zoals casussen, gesprekken en spelelementen studenten helpen om morele vragen te herkennen en hun oordeel te verdiepen.

4. Verbinding met praktijk en samenleving
   De wens om de verbinding met praktijk en samenleving te versterken wordt breed gedeeld. Studenten leren het meest wanneer ze werken aan echte situaties uit de praktijk. Door opdrachten, projecten en samenwerkingen met organisaties ontstaat onderwijs dat zowel beroepsgericht als maatschappelijk relevant is. Studenten ontdekken de impact van economische keuzes in hun eigen leefwereld en leren door te doen, van fieldlabs tot vraagstukken van bedrijven en wijksafari’s.

Programma & workshops

Arna Arnautovic en Karin Verschoor openden de dag en benadrukten dat echte versnelling in het hbo niet alleen over onderwijs gaat, maar juist over de nauwe verbinding tussen onderwijs en onderzoek. Alleen door die koppeling kunnen studenten actief leren denken en handelen in een economie die snel verandert.

In het daaropvolgende panelgesprek met Karin Verschoor, Magid el Massoudi en Remko van der Pluijm werd duidelijk dat samenwerken geen keuze is, maar een noodzaak. Het vo en mbo zijn net als het hbo volop bezig met nieuw economisch denken, en straks stromen studenten met nieuw gedachtegoed op het hbo binnen. Om daarop voorbereid te zijn, moeten hbo’s hun krachten bundelen. Niet alleen over de onderwijslagen heen (vo-mbo-hbo-wo), maar juist ook als hbo’s onderling.

Ook kwam de veranderende rol van de docent naar voren: niet langer alleen kennis overdragen, maar ook begeleiden. Dat roept soms weerstand en emoties op. De conclusie was helder: ga niet tegen die weerstand en emoties in door harde tegenargumenten te bedenken, maar ga het echte gesprek aan. Waarom denk je zo? De spiegel voorhouden is effectiever dan de discussie winnen.

Na de plenaire sessie konden deelnemers in 2 rondes verschillende workshops bijwonen. 

Ronde 1:

• True Pricing in onderzoek & onderwijs: Sjoukje Goldman (Hogeschool van Amsterdam) en Claire van den Broek (True Price) lieten deelnemers zelf ervaren wat True Pricing betekent en hoe de impact van producten zichtbaar wordt in de praktijk. Bekijk de presentatie »
• Benutten van interdisciplinaire verbinding voor actueel, organiseerbaar en betaalbaar economieonderwijs in deeltijd: Bas Jansen (Saxion Parttime School) liet deelnemers gezamenlijk verkennen hoe deeltijdstudenten uit verschillende opleidingen samen kunnen werken aan beroepsproducten, waarmee onderwijs actueel en toekomstbestendig wordt. Bekijk de presentatie »
• Durf te Denken! – Transformatief Ethiekonderwijs: Kim Meijer (HAN) begeleidde deelnemers in interactieve gesprekken over ethiek, waarbij ze zelf reflecteerden op hun keuzes en verantwoordelijkheden als professional en burger. 
• Alles-van-waardepropositie: Matthias Olthaar (NHL Stenden) liet deelnemers onderzoeken welke waarde studenten en ondernemers creëren, voor wie en hoe dit bijdraagt aan een welvarende wereld. 
• Omgaan met weerstanden tegen duurzaamheid: Fred de Jong (HAN) ging samen met deelnemers aan de slag om verschillende weerstanden tegen duurzaamheid te herkennen en om te buigen naar een positieve houding. Bekijk de presentatie »
• Onderwijslagen doorbreken voor een menswaardige economie: Dianne de Fijter, Danielle Twardy en Menno Wierdsma (Zuyd Hogeschool en Firda) lieten deelnemers ervaren hoe studenten van mbo, hbo en wo samenwerken aan echte circulaire vraagstukken en zo verbinding en begrip creëren tussen onderwijsniveaus en werkveld. Bekijk de voorbeelden van Leadership for the Circular Transition en de Week van de Regio. 
• Waartoe leiden we onze studenten op?: Merlijn Koch (Avans Hogeschool) begeleidde deelnemers in korte gedachte-experimenten en visualisaties om te verkennen hoe studenten toekomstbeelden kunnen verbeelden en gebruiken om nu anders te handelen. 

Ronde 2: 

• Lessen uit het mhbo-managementtraject: Karin Ruigrok (Windesheim) en Kirsten Slot-Lim (Deltion) gingen met deelnemers in gesprek over hoe mbo- en hbo-onderwijs naadloos op elkaar kan aansluiten en welke organisatorische en didactische keuzes daarbij helpen. 
• Steward-Ownership: Toekomstbedrijven: Marlon van den Boom-Burgerhof (Avans Hogeschool) en Manon van Bortel (Windesheim) en Esther Welles (WeAreStewards) lieten deelnemers ontdekken hoe steward-ownership bijdraagt aan een duurzame en eerlijke economie en hoe dit in het onderwijs toegepast kan worden. 
• Ontgroei als bedrijfsmodel: utopie of realiteit?: Felix van Hoften (Hogeschool Rotterdam) en Jonneke de Koning (Avans Hogeschool) gingen met deelnemers na wat degrowth/postgrowth betekent voor bedrijven en hoe dat kan aansluiten bij innovatieve bedrijfsmodellen. 
• Toegepaste brede welvaart in het economieonderwijs: Robin Philips (Hogeschool Leiden) liet deelnemers samen onderzoeken hoe brede welvaart geïntegreerd kan worden in economieonderwijs en hoe dit interdisciplinair kan worden toegepast. Bekijk de presentatie »
• Ethiekworkshop ‘De Lifetimer’: Verena Schulze Greiving (Saxion Hogeschool) liet deelnemers zelf ervaren hoe technologische innovatie maatschappelijke dilemma’s veroorzaakt en hoe dit via een edu-LARP in het onderwijs kan worden ingezet. 
• Nieuwe lessen voor een nieuwe economie: familiebedrijven voor brede welvaart: Erik Veldhuizen (Hogeschool Windesheim) liet deelnemers samen ontdekken hoe familiebedrijven bijdragen aan brede welvaart en hoe dit zichtbaar gemaakt kan worden in het onderwijs. 

Bekijk hieronder de foto’s voor een sfeerbeeld van de dag: